Hazırlayan: Dr. Ahmet KILIÇ

harita

pusula

harita ve pusula ile yön bulmak

kaybolursanız ne yapmalısınız ?

doğada yaşam ve acil durumlar

doğa etiği

En doğru olan bu yöntemi uygulamak için açık bir gökyüzü, birkaç sopa, bir iki taş ve bir de bolca zamana ihtiyacınız olacak. Sabahleyin, yada en azından öğleden önce gölgeler belirmeye başlar. Uzunca bir sopayı yere saplayın veya dik duracak şekilde taşlarla sabitleyin.  

Şekilde göründüğü gibi gölgenin tam olarak son bulduğu yere küçük bir sopayı saplayın ve sonra bunu ortadaki uzun sopaya bağlayarak toprak üzerine yarım bir daire çizin ve akşamüzeri oluncaya kadar   bekleyin.

Gölge öğleye kadar kısalacak ve tekrar uzamaya başlayacaktır. Gölgenin en kısa olduğu noktaya bir işaret koyun. En kısa olan bu gölge Kuzey’ i gösterecektir. Gölgenin tekrar sizin çizdiğiniz daireye ulaştığı yer de bir işaret koyun, Birinci  işareti ikinciye birleştiren doğrultu Batı – Doğu doğrultusudur. Bunu düzenli olarak yapabilirsiniz. Çünkü bu şekilde işaretlenen iki nokta Batı – Doğu doğrultusunu verir. Özellikle parçalı bulutlu durumlarda gerekebilir. Bunun daha kısa olan yöntemi de vardır. Ancak Ekvatordan uzaklaştıkça doğruluğu azalır.

Herhangi bir zamandaki gölgenin ucuna bir işaret koyun, 20 dakika sonrakini de işaretleyin. Bu ikisi arasındaki doğrultu da Batı – Doğu yönünü gösterecektir.

Bazen bu da yeterli olur.

Gece yıldızlar çıktıktan sonra yönünüzü bulmaya çalışın. Fakat yürürken dikkatli olmalısınız, ayağınız kayabilir, düşer ve bir yerinizi sakatlayabilirsiniz. Yada yıldızları gözden kaçırabilirsiniz. Daireler içinde yürümeye başlayın. Sıklıkla fiziksel ve beyinsel olarak yorulabilirsiniz.

Kuzey yarım kürede bir yıldız sürekli olarak kuzeyi gösterir. Bu Kutup Yıldızı (Polaris) tir. Eğer Büyük Ayı’ yı biliyorsanız  yerinin bulunması da oldukça kolaydır.

Büyük Ayı’nın son iki yıldızından geçen ve yukarı doğru hayali bir çizgi çiziniz. Bu çizgi boyunca, bu iki yıldız arasındaki uzaklığın 5 katı kadar yukarı çıktığınızda  Kutup Yıldızı’ na rastlarsınız. O da daima Kuzeyi gösterir.

Eğer analog, akrep ve yelkovanı olan, bir kol saatiniz varsa bunu Kuzeyi bulmak için kullanabilirsiniz. Saatinizi önünüzde akrep (kısa kol, şekilde kırmızı olan) güneşi gösterecek şekilde tutun.  Bu durumda iken akreple saat 12 işareti arasındaki açıyı ortalayacak şekilde bir doğru geçirin. Güneşe doğru olan yön Güneyi gösterir (sabah 06 akşam 18 arası).

Günümüzde pek çok insan dijital saat kullanıyor. Eğer sizde de böyle bir saat varsa bir kağıt üzerine analog bir saat çizin. Dijital saati kullanarak akrebin yerini belirleyin.

Kendi Pusulanı Yap

Gerekirse kendi pusulanı kendin yap. Bunun için bir  iğne ve bir bardak suya ihtiyacınız var. Eğer iğneyi dikkatli bir biçimde suyun yüzeyine koyarsanız yüzey gerilim kuvvetleri iğnenin suyun üzerinde yüzmesini sağlayacaktır. Eğer bunda başarılı olamazsanız;

İğneyi bir kağıdın üzerine koyarak suya bırakabilirsiniz. Yüzerse sorun yok. Batarsa büyük bir olasılıkla iğne suyun yüzeyinde kalacaktır.  İğneyi yağlayabilirsiniz veya Batmayan bir cismin üzerine koyabilirsiniz.

Eğer iğne mıknatıslı ise aynen bir pusula gibi hareket edecek ve oldukça doğru olarak Kuzey – Güney doğrultusunu gösterecektir. Diğer teknikleri kullanarak da Kuzeyi tayin edebilirsiniz. Günümüzde mıknatıslı iğne bulmak zor ise de bulduğunuzla şansınızı denersiniz.

Çevrendeki Ağaçlardan Yararlan

Ağaçlar hakkında bilmeniz gereken çok şey vardır. Her şeyden önce kuzeye uzanan çok az dal vardır. Bir ağaca aşağıdan yukarıya doğru bakarsanız bunu rahatlıkla görürsünüz. Ağaçların kuzeye bakan kısımları güneye bakanlara göre çok daha fazla nemlidir. Karıncalar yuvalarını ağaçların güneye bakan kısmında yapmayı severler.  

Ayrıca çevrende erimemiş kar bulunuyorsa, onlara dikkat et. Güney yamaçlarda ve kayaların güney kısımlarında karlar daha çabuk erir. Tepelerin güney kesimlerinde bitki örtüsü daha çok toprak daha kalındır. Meyveler önce güney kesimde oluşur. 

Ancak rüzgar bu özellikleri bozabilir ve yanılabilirsiniz. Bunları diğer yöntemlere destek vermek için kullanabilirsiniz

Ay İle Kuzeyi Bulmak

Ay bir pusuladır ve çok doğru olarak Kuzeyi gösterir. Eğer Ay’ ı görüyorsanız kuzey yönünü bulabilirsiniz. Bunun iki yolu vardır.

Dolunaya yakın zamanlarda ay üzerinde bir gölge görürsünüz. Bu gölgenin içindeki parmak Kuzeyi gösterir.

Ayın diğer zamanlarında gölge uçlarından yukarı doğru hayali bir çizgi geçirirseniz, bu çizgi Kuzey yıldızına doğru  uzanacaktır. Ama kuzey yıldızı nerede ? Eğer gece olan uzaklığını gözünüzde canlandırabiliyorsanız tahmin etmeniz zor olmayacaktır.